Literatura Włoska

 

‘400 i ‘500 są okresem powodzenia poematów rycerskich, epopei o odległych w czasie wielkich ludziach i ich wyczynach. Sztandarowym przykładem jest La Gerusalemme liberata Torquato Tasso (1575 r.), który modelowo spełnia wszelkie wytyczne tego gatunku I przyczynia się do jego rozkwitu. Równolegle też powodzeniem cieszą się traktaty, a wśród nich prym wiedzie Niccolò Macchiavelli. W swoim dziele Il Principe (1513 r.) w realistyczny sposób kreśli tytułową postać, kierującą się na swojej drodze polityki siłą, cynizmem, wyrachowaniem i bezwzględnością. Zasługą Macchiavellego jest wytyczenie podstawowych zasad polityki jako autonimicznej wiedzy, widzianej jako określona technika radzenia sobie z praktycznymi problemami. Settecento jest epoką reformy teatralnej Carlo Goldoniego, ale też popularności tragedii autorstwa Vittorio Alfieri, który „bierze na tapetę” tyrana targanego mocnymi emocjami, wbitego między moralny obowiązek, a chęć władzy, co doprowadza w końcu do jego samoistnej destrukcji. Pierwsza połowa Ottocento zachwyci natomiast rozkwitem literatury romantycznej. Wraz z powieścią Promessi Sposi z 1840 roku rodzi się zupełnie inny, nowy język – nie literacki, a zwyczajny, zrozumiały dla wszystkich, ale też inny sposób narracji i widzenia świata. Opisywana rzeczywistość staje się udziałem zwykłych ludzi i właśnie z ich perspektywy jest postrzegana i opisywana. Pierwszą wielką powieść pisze Manzoni i tym samym otwiera się droga do weryzmu, gdzie autorzy interesują się teraźniejszością i aspektami życia codziennego. Autorski zamiar przedstawiania rzeczywistości tak jakby „działa się sama” realizowany jest na przykład w powieści Giovanni Verga I Malavoglia z 1880 roku, dzięki określonym zabiegom językowo – formalnym. W późnym Ottocento, w ramach egzystencjalnego niepokoju określanego mianem Dekadentyzmu, rozwijają się nowe formy artystycznego wyrazu: twórczość Gabriele D’Annunzio świetnie charakteryzuje ten nurt we Włoszech i po dziś dzień fascynuje niepokojem i sprzecznościami swojej twórczości. Andrea Sperelli, bohater Piacere z 1889 roku uosabia typ człowieka cynicznego i niemoralnego, dandysa, który ogarnięty manią piękna zewnętrznego, postrzega elegancję i aspekt zewnętrzny jako życiowy cel, nie dostrzegając swojej przeciętności i banalności; prowokujące i amoralne zachowanie bohatera, jego przygody uczuciowe, erotyczne, czy intelektualne wyrażone są wyrafinowanym językiem, tak jak i opisywane środowiska. Wraz z Pascolim rodzi się współczesna poezja włoska: „dziecko” odkrywa, że poza codzienną rzeczywistością istnieje też świat bardziej tajemniczy, pełen sekretów, źródło niepokojów ludzkich, zdominowany myślą o śmierci.