Sztuka włoska

Włochy to kraj Donatello, Tintoretto, Tiziano, Giorgione: twórców niezwykle aktywnych i autorów imponującej liczby ponadczasowych dzieł sztuki… W szkole Cimabue swoje artystyczne szlify zdobywał Giotto, najważniejszy artysta włoskiego Trecento, twórca Campanile di Firenze i fresków w Basilica Superiore di San Francesco w Asyżu. Założenia działalności artystycznej Quattrocento i Cinquecento wyznaczają malarzom, rzeźbiarzom, architektom zadanie ozdabiania, upiększania ich miejsc zamieszkania i miast. Podobnie postępuje też kuria papieska: w pierwszej połowie Cinquecento pracują tu intensywnie Raffaello i Michelangelo. Ten drugi jest rzeźbiarzem (La Pietà, Basilica di San Pietro), architektem (Cupola di San Pietro ), malarzem (Cappella Sistina). Malarstwo epoki Odrodzenia, podobnie jak literatura, mocno eksploatuje tematy antycznej mitologii: np. w La Nascita di Venere (1485 r., Galleria degli Uffizi, Florencja) Botticelli przedstawił narodziny bogini miłości z morskiej piany. Gian Lorenzo Bernini jest natomiast najważniejszym przedstawicielem włoskiego Baroku. Był architektem, malarzem, scenografem, komediopisarzem, a przede wszystkim rzeźbiarzem. Swoje talenty artystyczne szlifował w Rzymie, gdzie pracuje całe życie jako oficjalny artysta papieski i najważniejszych rzymskich rodzin. Jego artystyczny dorobek jest wyjątkowo bogaty, gdyż jest udanym melanżem trzech dyscyplin: architektury, rzeźby i malarstwa. Najsłynniejsze jego rzeźby l’Apollo e Dafne (1622-24) zachowana w Galleria di Villa Borghese w Rzymie i l’Estasi di Santa Teresa (1644-51) w rzymskim kościele Santa Maria della Vittoria. Przez ponad pięćdziesiąt lat Bernini zaangażowany był w dzieło powiększania i ozdabiania Bazyliki św. Piotra, gdzie stworzył plac z kolumnadą (1657-65), il Baldacchino (1624-33), la Cattedra di San Pietro (1656-66) i nagrobki dwóch papieży. Ozdabia główne rzymskie place monumentalnymi fontannami, wśród których przepiękna Fontana dei fiumi (1648-51) na piazza Navona. W ‘700 objawia się talent Canaletto, który tworzy przepiękne widoki Wenecji i obrazy z weneckiego życia zanurzone w świetle atmosfery królewskiej. Wiek ten naznaczony jest powrotem klasycznych ideałów, zarówno w literaturze jak i sztuce, tendencja inspirowana głównie licznymi odkryciami archeologicznymi, wśródktórych m.in. te w Ercolano i Pompei: Bez wątpienia najznakomitszym przedstawicielem neoklasycystycznej rzeźby był Antonio Canova (Amore e Psiche, 1787-93, Gipsoteca di Possagno -Tv). Włoskie Novececento obfituje w zróznicowanych i oryginalnych twórców jak futuryści Boccioni, Balla, Carrà; jak Giorgio De Chirico, Renato Guttuso, Alberto Burri. Ten ostatni (1915-1995) w swoich dziełach wykorzystuje tanie materiały typu worki, plastik, czy smołę; artysta mierzy się z materiałem niekonwencjonalnymi metodami palenia i rozrywania. Materiały właśnie są absolutnymi bohaterami sztuki: niczego nie symbolizują, ale sugerują stan ducha, cierpienie i głębokie wstrząsy tkwiące w człowieku i w samym życiu.